Interpelacja w sprawie doprecyzowania wątpliwości interpretacyjnych dotyczących definicji napoju objętego opłatą cukrową w projekcie ustawy zmieniającej ustawę o zdrowiu publicznym

Szanowny Panie Ministrze!

Zgodnie z art. 192 Regulaminu Sejmu RP zwracam się do Pana Ministra z interpelacją w związku z projektowaną zmianą art. 12a ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1670 – dalej „Ustawa”) znajdującą się w projekcie zmiany ww. ustawy o numerze UD290.

Na gruncie obowiązującej Ustawy (art. 12a ust. 1 oraz art. 12b ust. 1) przedmiotem opłaty cukrowej są napoje z dodatkiem m.in. cukrów, poza napojami zawierającymi w składzie wyłącznie naturalnie występujące cukry.

Z kolej Projekt ustawy (UD290) wprowadza nową definicję napoju (w ramach projektowanego art. 12a ust. 4), na mocy której:

“napojem jest płyn do bezpośredniego spożycia oraz koncentrat do sporządzania tego płynu, objęty pozycjami 2009, 2101, 2106 i 2202 Nomenklatury scalonej (CN) (…) z dodatkiem:

a. cukrów będących monosacharydami lub disacharydami, zwanych dalej „cukrami”, środków spożywczych zawierających cukry lub substancji słodzących (…) zwanych dalej „substancjami słodzącymi”;

b. kofeiny lub tauryny.”

Nowa definicja napoju co prawda w dalszym ciągu wskazuje, że substancje takie, jak m.in. cukry powinny zostać dodane do napojów celem ich objęcia opłatą cukrową, brakuje jednak w brzmieniu projektowanych przepisów jednoznacznego wyłączenia substancji występujących naturalnie w napojach (jak w przypadku obowiązującego art. 12b ust. 1 ustawy o zdrowiu publicznym).

Zgodnie z uzasadnieniem Pana Ministra do Projektu ustawy celem regulacji jest precyzyjne określenie przepisów budzących kontrowersje, a nie poszerzanie zakresu opodatkowania. Jednakże ww. zmiany miałyby niepożądany skutek, ponieważ rozszerzałyby one definicję napoju objętego opłatą cukrową, w niezasadnym zakresie obejmując również napoje roślinne pozbawione dodanych substancji słodzących. Te produkty funkcjonują jako zamienniki mleka, dostarczają istotnych wartości żywieniowych i pozostają jedyną opcją dla osób stosujących diety wegańskie, wegetariańskie oraz cierpiących na nietolerancje pokarmowe, takie jak nietolerancja laktozy czy uczulenie na białka mleka. Zgodnie z Projektem UD290 napoje roślinne zawierające wyłącznie naturalne cukry w ilości nieprzekraczającej 5 g/100 ml, bez dodatku cukrów czy sztucznych słodzików, zostaną obciążone opłatą cukrową, co znacząco ograniczy ich dostępność dla licznych grup konsumentów.

Mając na uwadze wątpliwości, obejmujące:

I. modyfikację definicji napoju poprzez usunięcie zapisu o wyłączeniu substancji występujących naturalnie w napoju;

II. doprecyzowanie zasad obliczania opłaty cukrowej poprzez wyraźne wskazanie konieczności ujęcia zarówno cukrów naturalnych, jak i dodanych na etapie produkcji;

oraz rozumiejąc, że intencją ustawodawcy nie było nałożenie opłaty cukrowej na takie produkty jak np. napoje roślinne, zawierające wyłącznie cukry występujące naturalnie, istnieje obawa, iż opisane wyżej wątpliwości, mogą rodzić niejasności interpretacyjne organów kontrolnych.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy według założeń Projektu ustawy o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw (UD290) intencją ustawodawcy jest, by napoje roślinne (np. owsiane, migdałowe, itp.) bez dodatku cukru (zawierające jedynie cukry naturalnie w nich występujące) zostały objęte opłatą cukrową?
2. Jeśli tak, jaki cel z punktu widzenia zdrowia publicznego ma spełnić taka interpretacja przepisów?
3. Dlaczego w nowym brzmieniu Projektu ustawy (UD290) nie znalazło się jednoznaczne wyłączenie substancji występujących naturalnie w napojach (jak w przypadku obowiązującego obecnie art. 12b ust. 1 ustawy o zdrowiu publicznym)?
4. Czy ustawodawca planuje doprecyzowanie nowej definicji napojów podlegających opłacie, by uniknąć błędnej interpretacji przepisów?
5. Czy ustawodawca planuje doprecyzować wyłączenie napojów bez dodatku cukru z objęcia opłatą cukrową w ramach procedowania powyższego projektu?

Z wyrazami szacunku,

Małgorzata Tracz

Posłanka na Sejm RP